|
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ تــــــــوبــــــه ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُواْ إِنَّ اللّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيم. یکی از کار های که حساب و بررسی اعمال انسان ها را به پیشگاه خدای منان آسان میسازد ، موضوع توبه است. توبه برگشت و برگرداندن لطف و رحمت خداوند (ج) بر بنده است که با دو معنی صورت میگیرد. یکی بر گرداندن لطف و رحمت خداوند است که با این لطف انسان متوجه بدی های خود میشود و پس ازین توجه ، انسان توبه میکند و از افکار و اعمال خودش پشیمان شده و بر میگردد و دیگر اینکه پذیرش تــوبۀ انسان است که بار دیگر خداوند (ج) لطف کرده و توبۀ او را که بر گشتن بطرف فلاح و رستگاری است ، قبول میکند. این لطف خداوند (ج) مانند لطف پدری است که سرماایه ای را به فرزندش میبخشد و این فرزند با همان سرمایه ، اجناسی را تهیه میکند و پدر دوباره آن اجناس را با قیمت چند برابر از پسرش میخرد ، که در واقع یک تجارت و سود فرزند است که میان دو لطف پدر قرار گرفته است. بنابرین یک توبه انسان میان دو لطف خداوند قرار گرفته است ، که ابتدا خداوند (ج) توفیق توجه به عیب ها را به انسان عطا میفرماید و آنگاه که انسان متوجه و پشیمان شد و از آن عیب ها و گناهان توبه کرد ، سپس خداوند (ج) هم توبه او را میپذیرد که این لطفی دیگری که در حث انسان از طرف خالق متعال صورت میگیرد. قرآن کریم این حقیقت را به این صورت بیان کرده است : ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُواْ إِنَّ اللّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيم. پس خدا (ج) به آنان توفيق تــــوبه داد تا تــــوبه كنند بى ترديد خد متعال همان تــوبه پذير مهربان است . ( سوره توبه آیه 118 ). حضرت علی ابن ابوطالب علیه السلام تــوبه را دارای چهار مرحله دانسته و میفرماید : التوبة ندم بالقلب و استغفار باللسان و ترک با الجوارح و اضمار الایعود. اول : پشیمان شدن قلبی . دوم اقرار و اعتراف و آن پشیمانی را در قالب استغفار به زبان آوردن . سوم : ترک و رها کردن گناهان گذشته . چهارم : تصمیم بر اینکه در آینده آن گناهان را تکرار نکند. در حدیث بسیار عالی که همین حدیث هم منظور بحث تـــوبه گاری ما است ، حضرت رسول اکرم (ص) توبه را در ابعاد گوناگون بیان کرده و خطاب به اصحاب و دیگر انسا ن ها میفرمایند : أتدرون من التائب ؟ قالو اللهم لا .... آیا میدانید که تــــوبه کنندۀ حقیقی کیست ؟؟؟ . آنها گفتند که نه . آنگاه حضرت رسول گرامی اسلام (ص) آنان را به چند گروه تقسیم کردند و فرمودند > 1 : اذ تاب العبد و لم یرض الخصماء فلیس بتائب. هرگاه انسان به زبان و دل تـــوبه کند ، ولی طلبکاران و ستم کشیدگان را از خود راضی ننماید ، در حقیقت هیچگاه تــــوبه نکرده است. 2 : من تاب و لم یزد فی العبادة فلیس بتائب. کسی که تـــــوبه کند ، ولی به عبادتش چیزی اضافه نشود ، او هم تــــــوبه نکرده است. 3 : من تاب و لم یغیر لباسه فلیس بتائب. هرگاه کسی توبه کند ، ولی در لباس و قیافه طاهری او تعغیری ایجاد نشود ، بازهم تــوبه نکرده است . که مقصور سخن نبی مکرم (ص) این است که اگر لباس حرام و گناه را به لباس تقوی تعغیر ندهد ، تـــــوبه کننده محسوب نمیشود. 4: من تاب و لم یغیر رفقائه فلیس بتائب. هرگاه شخصی تـــوبه کند ولی در مسائل اجتماعی روابط قبلی خود را با افراد فاسد همچمان ادامه دهد و آنان را عوض نکند ، گویا اصلآ تـــوبه نکرده است. 5: من تاب ولم تغیر مجلسه فلیس بتائب. هرگاه کسی تــــوبه کند ، لیکن در نشست و برخاست ها و دعوت ها و پذیرایی های او چهره اسلامی مشاهده نشود ، بازهم تــــوبه او اساسی نیست. 6 : من تاب ولم یغیر فراشه و وسادته فلیس بتائب. هرگاه کسی تــــوبه کند ، ولی در مسائل خانوادگی ، زناشوئی و تربیت فرزند ، اخلاق و رفتار اسلامی نداشته باشد و در مسائل جنسی از راه انحرافی که رفته باز نگردد ، او نیز هیچگاه تــــوبه نکرده است. 7 : من تاب ولم یغیر خلقه و نیته فلیس بتائب . هرگاه کسی تـــوبه کند ، ولی در حالات روحی ، فکری ، قلبی و برخوردهای اجتماعی او تعغیراتی حاصل نشود و به جای راضی کردن خدا (ج) به فکر راضی کردن این و آن باشد و تکبر ، کینه ، حسادت ، بخل و ریا را کنار نگذارد و انگیزه ها و هدف های مادی خود را به قصد قربت و اخلاص تبدیل نکند ، بازهم تــــوبه او ریشه و اساس ندارد. 8 : من تاب ولم یفتح قلبه ولم یوسع کفه فلیس بتائب. هرگاه کسی تــــوبه کند ، اما روحش باز و رویش گشاده نباشد ، بلکه همان تنگ نظری های قبلی را داشته باشد و از کمک به دیگران خودداری کند ، او هم هرگز تـــــوبه نکرده است. 9 : من تاب ولم یقصرأمله ولم یحفظ لسانه فلیس بتائب. هرگاه کسی تـــــوبه کند ، ولی از خیال پردازی و آروزی های واهی و دور و دراز خویش دست برندارد و زبانش را از نوع تهمت ها ، دروغ ها ، ناسزاها ، شایعه ها ، یاوه گوی ها ، سخن چینی ها ، سوگندهای نابجا و گواهی های ناروا باز ندارد ، در حقیقت تــــــــوبه نکرده است. 10 : من تاب ولم یقدم فضل قوته من بدنه فلیس تائب. کسی که توبه کند ، ولی در مسائل اقتصادی و مصرف مال و توجه به محرومان و گرسنگان جامعه بی تفاوت باشد و حاضر نباشد کمی از دارایی و تشریفات خود را در راه رفا دیگران صرف نماید ، او هیچگاه تـــــــوبه نکرده است. سپس پیامبر گرامی اسلام (ص) سخن خود را چنین ادامه میدهد : اذا أستقام علی هذه الخصال فذاک التائب . هرگاه تــــــــــوبه گننده این صفات ده گانه را داشت ، برایتی او تـــــــــــــــــــوبه کرده است. همانگونه که برای هر نوع بیماری دوایی مخصوص وجود دارد ، برای هر نوع گناهی هم توبۀ خاصی لازم است که مناسب با آن گناه میباشد. مثلآ توبۀ کتمان حقایقی که باید برای مردم گفته شود ، به این است که انسان آن مسئله را با بیان رسا و گویا بیان کند . قرآن کریم بعد از آنکه کتمان کنندگان را به سخت ترین نفرین تهدید میکند میفرماید : إِلاَّ الَّذِينَ تَابُواْ وَأَصْلَحُواْ وَبَيَّنُواْ فَأُوْلَئِكَ أَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَأَنَا التَّوَّابُ الرَّحِيمُ. هرگاه افراد کتمان کننده تــــوبه نمایند و خرابی ها را اصلاح کنند و به جای کتمان های خود دست به بیان حقایق دینی مکتوم در مورد خود بزنند ، من نیز لطف ورحمت ام را بر آنان بر میگردانم و من تــــــــوبه پذیر رحیمی هستم. ( آیه 160 سوره بقره ) درین آیه چگونگی تـــــوبه با نوع گناه کاملآ تناسب و سنخیت دارد. در قرآن مجید شاید هیچ آیه نباشد که در کنار تـــــوبه ، وظیفه ای توبه کننده را بیان نکرده باشد . مثلآ مکرر در کنار جمله تابوا جمله اصلحوا آمده است. طور مثال : إِلاَّ الَّذِينَ تَابُواْ مِن بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُواْ فَإِنَّ الله غَفُورٌ رَّحِيمٌ . مگر كسانى كه پس از آن توبه كردند و درستگارى پيشه نمودند كه خداوند آمرزنده مهربان است . ( آیه 89 سوره آل عمران ) و یا إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِن بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ. مگر كسانى كه بعد از آن بهتان توبه كرده و به صلاح آمده باشند كه خدا البته آمرزنده مهربان است. ( آیه 5 سوره نور ) و یا ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ عَمِلُواْ السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابُواْ مِن بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُواْ إِنَّ رَبَّكَ مِن بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ. با اين همه پروردگار تو نسبت به كسانى كه به نادانى مرتكب گناه شده سپس توبه كرده و به صلاح آمدهاند البته پروردگارت پس از آن آمرزنده مهربان است.( آیه 119 سوره نحل) یعنی علاوه بر تــــــــــــوبه و پسشیمانی قلبی باید انسان تـــوبه کننده خرابکاری های گذشته خود را اصلاح و جبران نماید. در کنار توبۀ منافقان وظایف متعددی بیان شده است ، از جمله اینکه میفرماید : إِلاَّ الَّذِينَ تَابُواْ وَأَصْلَحُواْ وَاعْتَصَمُواْ بِاللّهِ وَأَخْلَصُواْ دِينَهُمْ لِلّهِ فَأُوْلَئِكَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ وَسَوْفَ يُؤْتِ اللّهُ الْمُؤْمِنِينَ أَجْرًا عَظِيمًا. مگر كسانى كه توبه كردند وعمل خود را اصلاح نمودند و به خدا تمسك جستند و دين خود را براى خدا خالص گردانيدند كه در نتيجه آنان با مؤمنان خواهند بود و به زودى خدا مؤمنان را پاداشى بزرگ خواهد بخشيد. ( ایه 146 سوره نساء ) .گرچه منافقان در قعر دوزخند ، لیکن هرگاه تـــــوبه کنند و خرابی های گذشته را اصلاح نمایند و به جای وابستگی به غیر مسلمانان ( طاغوت های شرق و غرب) تنها به خدای عزوجل متوسل شوند ، و به جای بدعت و ایجاد مکتبی التقاطی ، تنها از قانون خدا (ج) و سنت رسول الله (ص) پیروی نمایند و دین و اعمال دینی را خالص برای خدا انجام دهند و در کنار تـــــوبه به این وظایف عمل نماید و نشان دهند که به راستی از راهی که رفته اند ، پشیمان شده اند ، ما نیز اینان را همراه مؤمنان قرار میدهیم . فَأُوْلَئِكَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ . در بعض از آیات قرآن اعظیم الشأن در کنار جمله تابوا جملات دیگری ازقبیل أقاموا الصلوة و أتوا الزکاة آمده است. یعنی مشرکین که توبه میکنند ، باید نماز را هم به پا دارند و زکات را هم بپردازند. فَإِذَا انسَلَخَ الأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُواْ الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُواْ لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ وَآتَوُاْ الزَّكَاةَ فَخَلُّواْ سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ. پس چون ماههاى حرام سپرى شد مشركان را هر كجا يافتيد بكشيد و آنان را دستگير كنيد و به محاصره درآوريد و در هر كمينگاهى به كمين آنان بنشينيد پس اگر توبه كردند و نماز برپا داشتند و زكات دادند راه برايشان گشاده گردانيد زيرا خدا آمرزنده مهربان است. ( آیه 5 سوره توبه ) در آیات دیگری از قرآن کریم دیده میشود که در کنار تـــــوبه ، شرط عمل صالح و ایمان نیز بیان شده است : وَمَن تَابَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَإِنَّهُ يَتُوبُ إِلَى اللَّهِ مَتَابًا. و هر كس توبه كند و كار شايسته انجام دهد در حقيقت به سوى خدا بازمىگردد. ( آیه 71 سوره فرقان) ویا آیه وَإِنِّي لَغَفَّارٌ لِّمَن تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ثُمَّ اهْتَدَى. و به يقين من آمرزنده كسى هستم كه توبه كند و ايمان بياورد و كار شايسته نمايد و به راه راست راهسپر شود. ( آیه 82 سوره طه ) یا آیه إِلَّا مَن تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُوْلَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ شَيْئًا. مگر آنان كه توبه كرده و ايمان آورده و كار شايسته انجام دادند كه آنان به بهشت درمىآيند و ستمى بر ايشان نخواهد رفت. ( آیه 60 سوره مریم ) کوتاه سخن آنکه ، توبه تنها پشیمانی نسیت ، بلکه باید هم حق مردم به آنها داده شود و هم حق خداوند متعال (ج) انجام گیرد و خرابی ها اصلاح و کتمان حقایق دین افشا و کفرها ایمان و شرک ها توحید گردد ، تا تـــــــــــوبه حقیقی صورت گرفته باشد. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَكُونُواْ مَعَ الصَّادِقِين........باید که تقوای الهی پیشه کنیم و در گفتار و اعمال مان صادق باشیم تا اگر گناهی از ما سر زد ، توبه ما خالصانه قبول درگاه ایزدی قرار گیرد.
الهی چنان کن که پایان کار ............... تو خشنود باشی و ما رستگار
تهیه و ترتیب : احمد راتب نجم ماه سپتامبر سال 2015 آلمان
+ نوشته شده در چهارشنبه بیست و دوم مهر ۱۳۹۴ساعت 16:32 توسط احمد راتب نجم
|
|
درباره وبلاگ 
|
